Czy sztuka może zastąpić kościół? Anda Rottenberg o Manifeście i Europie
( 17.06.2026 )
Czy sztuka może przejąć rolę, którą przez wieki pełniły instytucje religijne? Jak opowiadać historię Europy poprzez nieczynne kościoły, migracje i pamięć miejsc? I dlaczego Polska po raz kolejny nie została gospodarzem Manifesty – jednego z najważniejszych festiwali sztuki współczesnej na świecie?
Gościnią nowego odcinka podcastu Mint jest Anda Rottenberg – historyczka sztuki, krytyczka, kuratorka i jedna z osób, które współtworzyły Manifestę. W tym roku festiwal odbędzie się w Zagłębiu Ruhry, a Rottenberg jest jedną z jego kuratorek.
Rozmawiamy o regionie, który przez dekady był przemysłowym sercem Niemiec, a dziś szuka dla siebie nowej tożsamości. O wystawach organizowanych w dawnych kościołach, pamięci zapisanej w architekturze i artystach, którzy próbują opowiedzieć historię współczesnej Europy poprzez migracje, pracę, religię i wspólnotę.
Jak mówi Rottenberg: „Kościół to nie jest white cube ani muzeum. To określone wnętrze. Trzeba było zmierzyć się z jego architekturą, światłem, akustyką i nośnością znaczeniową”.
W rozmowie pojawiają się także Małgorzata Mirga-Tas, Mirosław Bałka, Luc Tuymans i pytanie o to, czy sztuka może dziś budować wspólnotę równie skutecznie jak inne instytucje społeczne.
Na koniec wracamy również do debaty wokół ustawy o zabezpieczeniach socjalnych artystów. Anda Rottenberg jest rozczarowana reakcją części opinii publicznej:
„Z jakiegoś powodu uznano, że praca artystyczna to nie jest praca. Bo rolnik i górnik mają efekty swojej pracy, a obraz czy rzeźba dla wielu osób nie są żadnym efektem”.