„NONFICTION”, reż. Gosia Wdowik
Premiera: 3 października, Narodowy Stary Teatr w Krakowie

Jak opowiedzieć historię najbliższych, nie odbierając im prawa do prywatności? „NONFICTION” w reżyserii Gosi Wdowik, na podstawie powieści Julie Myerson, to spektakl o macierzyństwie bez idealizacji – o miłości silniejszej od rozczarowania, ale bezradnej wobec uzależnienia i wyborów dorosłego dziecka. Przedstawienie stawia także pytania o granice autobiograficznej opowieści i odpowiedzialność za cudze doświadczenie. Istotnym elementem spektaklu są rzeźby-lalki Anety Grzeszykowskiej, inspirowane cyklem „Franciszka”. Na stronie „Mint” przeczytacie rozmowę z Gosią Wdowik i Anetą Grzeszykowską poświęconą spektaklowi.

Wędrujacy Festiwal
2-4 października, Bielsko-Biała 

Wędrujący Festiwal po raz pierwszy zawita do Bielska-Białej, inaugurując projekt, który w kolejnych latach będzie odwiedzał miasta noszące tytuł Polskiej Stolicy Kultury. Kuratorowany przez Krystiana Ladę festiwal poprowadzi publiczność przez galerie, parkingi, targowisko, kolej linową na Dębowiec i zabytkowy budynek banku. W programie znajdą się m.in. rozproszona w przestrzeni miasta wystawa „Echolalia” Björk, muzyczna podróż „Panta rhei. Wszystko płynie” Rafała Ryterskiego, performatywna instalacja „Tu byliśmy / Tu byłyśmy” Siri Skjerve, Alicji Czyczel, Pawła Sakowicza i Wojciecha Grudzińskiego, do której muzykę na żywo wykonają artyści z Podbeskidzia. Zaplanowano również całonocny „Bank snów” Hani Derej i Kuby Derej z udziałem badaczki snów Kingi Kościak, spektakle taneczne, koncerty, warsztaty i rozmowy z artystami. O idei festiwalu można przeczytać w rozmowie z Krystianem Ladą opublikowanej na łamach „Mint”.

Unsound

2-6 października, Warszawa
8-11 października, Kraków

Unsound 2026 odbędzie się pod hasłem „Soft Power”, łącząc muzykę eksperymentalną, elektronikę, sztukę performatywną i rozmowy o współczesnej kulturze. Warszawski i krakowski rozdział festiwalu połączy specjalny „Pociąg zwany Unsoundem”, w którym podczas ośmiogodzinnej podróży (7 października) zaplanowano koncerty i sety didżejskie, a po drodze – występ Radical Polish Arkestra w Kielcach. W programie znaleźli się m.in. Arca, Bobby Beethoven, Tim Hecker, Blawan, Juliana Huxtable, Lolina, DJ Spinn i Klein. Bezpłatna część dyskusyjna podejmie m.in. tematy AI i władzy, współczesnej kultury muzycznej, queerowego życia nocnego, cyfrowej wojny, męskości oraz politycznego potencjału muzyki i klubowego parkietu.

Fervor Latino. Festiwal Literatury Latynoamerykańskiej 

2-4 października, Prześwit (Kolektywna Instytucja Kultury), Warszawa

Fervor Latino to nowy festiwal poświęcony współczesnej literaturze Ameryki Łacińskiej, która pozwala lepiej zrozumieć doświadczenia, konflikty i wyobraźnię tego regionu. W programie znajdą się spotkania z cenionymi pisarkami i pisarzami – Selvą Almadą, finalistką Międzynarodowej Nagrody Bookera, Paulo Scottem, autorem nominowanej do Bookera powieści „Brązowożółty”, oraz Claudią Salazar Jiménez, nagradzaną peruwiańską pisarką. Festiwal uzupełnią warsztaty, dyskusje o reportażu i literaturze dziecięcej oraz spotkania z tłumaczami i ekspertami, m.in. Tomaszem Pindlem, Julią Fiedorczuk, Maciejem Okraszewskim, Gerardo Beltránem, Małgorzatą Marzoch i Magdaleną Walczuk.

22. Międzynarodowy Festiwal Opowiadania

2-3 października, Sky Tower, Wrocław

Opowiadanie może być nie tylko gatunkiem literackim, ale także performansem, doświadczeniem i spotkaniem z żywym głosem autora. Taka idea od ponad dwóch dekad przyświeca Międzynarodowemu Festiwalowi Opowiadania, który promuje krótką prozę, bada jej związki z teatrem i innymi sztukami oraz tworzy przestrzeń dialogu między twórcami a publicznością. Na 25. piętrze Sky Tower we Wrocławiu odbędą się autorskie prezentacje opowiadań pisarek i pisarzy z Polski, Ukrainy, Słowacji, Danii i Niemiec, czytania performatywne, debaty, pokazy filmowe, a także finał konkursu na najlepsze opowiadanie roku. Spośród 10 opowiadań finałowych redaktorki „Mint” wybrały własny tekst zwycięski, który ukaże się na łamach magazynu w nadchodzącym tygodniu. 

XVI Festiwal Przemiany
2-4 października, Centrum Nauki Kopernik, Warszawa

Czy sztuczna inteligencja myśli już za nas? To pytanie stanie się punktem wyjścia XVI Festiwalu Przemiany, który po raz kolejny połączy naukę, technologię, sztukę i humanistykę. Tegoroczna edycja przyjrzy się temu, jak AI wpływa na sposób zdobywania wiedzy, podejmowania decyzji i interpretowania rzeczywistości. W programie znajdą się debaty, wykłady, warsztaty, instalacje i działania artystyczne, pokazujące zarówno możliwości, jak i zagrożenia związane z rozwojem nowych technologii. Zamiast prostych odpowiedzi Festiwal Przemiany proponuje spotkanie różnych perspektyw i zachęca do krytycznego namysłu nad przyszłością, która dzieje się już dziś.

„Silent Światło” 
1 października – 10 stycznia 2027, Centrum Sztuki Galeria EL, Elbląg

„Silent Światło” to spotkanie malarstwa Grażyny Smalej i poezji Małgorzaty Lebdy, które rozwija ideę dialogu obrazu i słowa. Punktem wyjścia staje się światło – nie jako zjawisko fizyczne, lecz doświadczenie nadziei, czułości i uważnego patrzenia na świat. Obrazy Smalej, inspirowane relacją światła i wody, współbrzmią z poetyckim esejem Lebdy, tworząc opowieść o tym, jak sztuka może zatrzymać to, co ulotne. Wystawa, prezentowana w ramach cyklu „Czytelny Obraz”, zaprasza do refleksji nad tym, jak nawet w czasach niepokoju światło może stać się praktyką wyobraźni i otwarciem na nowe sposoby widzenia. Otwarciu ekspozycji towarzyszyć będzie rozmowa artystek z kuratorką Emilią Orzechowską.

HER Docs Film Festival
1-6 października, Warszawa

HER Docs Film Festival zaprasza na sześć dni spotkań z kinem non-fiction tworzonym przez kobiety. W programie znalazło się dziesięć najnowszych pełnometrażowych filmów z różnych stron świata, trzy zestawy krótkich metraży w sekcji Showcase oraz ANOTHER STORY – przegląd europejskich reżyserek, których twórczość przez lata pozostawała poza głównym nurtem historii kina.  

Festiwal otworzy się pokazem „Największą cnotą kobiety jest milczenie” Gertrud Pinkus – opowieści o młodej migrantce z południowych Włoch próbującej odnaleźć swoje miejsce we Frankfurcie – poprzedzony krótkim filmem „Pole walki”, powracającym do historii feministycznych ruchów lat 60. i 70. oraz walki o kobiecą podmiotowość.  

Wśród najważniejszych tytułów znalazły się także „Na własny rachunek”, przyglądający się niewidzialnej pracy kobiet i ekonomicznym nierównościom, „Kobieta, która sprowokowała bestię” – portret ugandyjskiej aktywistki i feministki Stelli Nyanzi walczącej z autorytarnym systemem – oraz „W imię matki, córki i innych dziewczyn”, w którym Inna Szewczenko z ruchu FEMEN konfrontuje prawa kobiet z religijnymi tradycjami i ich współczesnymi interpretacjami.  

Ważną częścią programu będą również pokazy filmów Ewy Partum, Ewy Zarzyckiej, Izabelli Gustowskiej i Teresy Tyszkiewicz, przypominające dorobek polskich artystek eksperymentalnych i wpisujące ich twórczość w szerszą opowieść o historii kina tworzonego przez kobiety. Projekcjom towarzyszyć będą spotkania z reżyserkami i wydarzenia specjalne.

Natalia Kopytko, „Każdy ma swoje strachy”
1 października – 22 listopada, BWA Olsztyn – Hala Urania 

Las od wieków jest miejscem schronienia, ale też źródłem niepokoju. Na wystawie „Każdy ma swoje strachy” Natalia Kopytko zamienia przestrzeń galerii w symboliczny las, w którym natura staje się odbiciem ludzkiej psychiki. Centralnym elementem ekspozycji jest monumentalna instalacja przywołująca rytm drzewostanu i architektury, a częściowo ukryte formy uruchamiają wyobraźnię, pozostawiając widza w stanie niepewności. Artystka pokazuje lęk nie jako coś, co przychodzi z zewnątrz, lecz jako doświadczenie zakorzenione w nas samych, splecione z pamięcią, ciałem i relacją człowieka z przyrodą.

Rozdroże 2026. Międzynarodowy Festiwal Sztuk Performatywnych 
29 września – 5 października, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa

Po ponad dwóch dekadach festiwal Rozdroże odbędzie się po raz ostatni. Finałowa edycja poświęcona będzie twórczości fińskiego choreografa Tero Saarinena i japońskiego tancerza Yasushiego Kurotakiego. W programie znajdą się pokaz filmów o twórczości Saarinena, wieczór tańca współczesnego w wykonaniu Tero Saarinen Company, solowy spektakl „Moonrise (Wschód księżyca)” w choreografii i wykonaniu Yasushiego Kurotakiego oraz spotkanie z Januszem Markiem – pomysłodawcą i kuratorem wszystkich edycji festiwalu. Tegoroczne Rozdroże stanie się refleksją nad miejscem człowieka w świecie naznaczonym chaosem, dezinformacją i kryzysem empatii.

Norbert Delman, „Tymczasowa pława”
2 października – 31 stycznia 2027, Państwowa Galeria Sztuki, Sopot

Na wystawie „Tymczasowa pława” Norbert Delman zamienia siedmiometrowy kuter w rzeźbiarską instalację, która staje się siedliskiem wyobrażonych form życia. Artysta traktuje porzucony fragment ludzkiej cywilizacji jako punkt wyjścia do opowieści o rozpadzie, transformacji i możliwości nowego początku. Abstrakcyjne struktury „porastające” wrak przywołują skojarzenia z organizmami, koralowcami czy nieznanymi gatunkami, stając się refleksją nad kryzysem ekologicznym, nadmiarem odpadów i granicą między tym, co naturalne, a tym, co stworzone przez człowieka. Wystawa została sfinansowana w ramach Ogólnopolskiego Programu Dotacyjnego Artystyczna Podróż Hestii.