W tym tygodniu zmarła międzynarodowa sława literatury, Péter Nádas, autor wiekopomnej „Pamięci”.

W tym tygodniu odszedł Tim Curry, aktor, którego trzeba znać z „The Rocky Horror Picture Show”, a ja zapamiętam go z roli w miniserialu, którego nigdy nie zobaczę, czyli „To”.

Ale najsmutniej jest mi chyba z powodu śmierci Yayoi Kusamy i Dolly Parton.

Ta pierwsza przeżyła prawie sto lat i była częścią tak wielu przemian we współczesnej sztuce, że na podstawie jej biografii można by stworzyć kurs historii sztuki współczesnej. Była artystką, która nie romantyzowała własnych dolegliwości psychicznych, ale starała się żyć z nimi, akceptować je poprzez sztukę. To historia dziesięciolatki, która doświadczała halucynacji, to historia dziewczyny wychowanej w konserwatywnym japońskim domu, która zakłada własny Kościół Samounicestwienia. To historia artystki, która ucieka do Nowego Jorku, gdzie nikt jej nie zna, i po latach tworzenia amerykańskiej awangardy wraca do rodzinnej Japonii, gdzie nikt jej nie zna. To jest historia artystki, której sztuka była szalona, w tym sensie, że nikt wcześniej nie wyobrażał sobie takich form i takiej skali rzeźb, które po Kusamie stały się (na dobre i na złe) punktem odniesienia dla artystów, projektantów, sztuki galeryjnej i popkultury w ogóle. Ja nie zapomnę spotkania z jej rzeźbą w norweskim Kistefos, gdzie w stawie pływała gigantyczna, wynurzająca się z wody ośmiornica Kusamy upstrzona białymi kropkami.

Dolly Parton zaczęła się dla mnie od „Jolene”, i to w wykonaniu White Stripes. Od tej piosenki zaczęły się z kolei moje własne poszukiwania muzyczne i przełomowe odkrycie roku 2005 – serwis YouTube. W odkrywaniu Dolly Parton pomógł mi podcast „Dolly Parton’s America”, niesamowity serial o życiu artystki, która jest amerykańskim dobrem narodowym, jak Johnny Cash i wciąż żyjący Willie Nelson. Tyle że w przeciwieństwie do nich była kobietą, co w muzyce country nie ułatwia sprawy. Ale Dolly miała to gdzieś. Jej ojciec był niepiśmienny, a okolica Tennessee, w której przyszła na świat, była tak uboga, że lekarzowi odbierającemu poród zapłacono workiem mąki kukurydzianej. To historia nastolatki, którą na scenę wprowadzał wspomniany Johnny Cash, a w dorosłe życie – przeboje takie jak „I Will Always Love you”. Piosenkę napisała dwudziestosześcioletnia Parton, jako pożegnanie dla swojego mentora Portera Wagonera, z którym prowadziła program w telewizji. To jest historia kobiety, która zarobione pieniądze wydawała po swojemu! Gdy w 2016 jej rodzinne hrabstwo nawiedził huragan, Parton z własnej kieszeni wypłacała każdej poszkodowanej rodzinie po 1000 dolarów miesięcznie przez pół roku. Taka to była gwiazda. Większa niż show, w którym uczestniczyła.  Żegnaj Dolly! We’ll always love you.

I taki to był smutny tydzień w kulturze.